Rok 1984
Z WikiBiblioteki, uniwersalnej internetowej biblioteki
Rok 1984 (ang. Nineteen eighty-four) - jedna z najgłośniejszych książek G. Orwella. Powstała w 1949 roku, a więc w czasie rozwoju totalitaryzmu. To właśnie ten ustrój Orwell obnaża w swojej powieści. Książka należy do nurtu antyutopii.
Wizja przedstawiona w 1984 jest ponura. Świat podzielony został na mocarstwa; Oceanię, Eurazję i Wschódazję. Te totalitarne państwa toczą ze sobą wojnę. Akcja książki umieszczona jest na terenie tego pierwszego, w Pasie Startowym 1 (dawniej Wielkiej Brytanii). Czytelnik może się tam zapoznać z postacią Wielkiego Brata i okrutną władzą, która posługuje się zarówno manipulacją i propagandą, jak i terrorem.
Spis treści |
[edytuj] Fabuła
Winston Smith jest zwykłym obywatelem Oceanii. Pracuje w Departamencie Archiwów, gdzie zajmuje się tłumaczeniem i cenzurowaniem artykułów. W samotności przeklina całe swoje życie i Partię. Wspomina również młodość, gdy żył z matką i młodszą siostrą w spokoju, przed Wielką Czystką. Czytelnik początkowo poznaje codzienne życie obywatela Oceanii i pracę Smitha. Jego życie zmienia się z chwilą poznania Julii. Podobnie jak on, nienawidzi Partii. Oboje też opracowują system zniszczenia aktualnego ustroju. Winston zaufał O'Brienowi, gdyż miał nadzieję, że i on jest ich przeciwnikiem. Przekazuje im księgę, która jednak okazuje się być częścią angsocu, o czym bohaterowie nie wiedzą. Wkrótce trafiają wydani przez Policjanta Myśli. Winston zostaje poddany torturom, dopóki nie wyrzeka się wszelkich myśli przeciwnych Wielkiemu Bratu i zgadza się podporządkować Partii.
[edytuj] Terror
Władza przedstawiona w Roku 1984 posługuje się strachem i terrorem, jako najskuteczniejszą bronią. Największe wrażenie sprawia ona na ludziach wykształconych (społeczeństwo w 1984 dzieli się na obywateli i proli, czyli klasę robotniczą). Ludzie są śledzeni przez teleekrany. Wszelka informacja poddawana jest konroli i cenzurze. Całe życie jest kierowane przez władzę, która ujawnia się pod postacią Wielkiego Brata (jego istnienie jest podważane). Dodatkowym problemem jest Policja Myśli. Mogą oni czytać w myślach obywateli, dowiadując się, czy dokonali myślozbrodni. Nie trzeba się wysilać, aby zostać myślozbrodniarzem i być ewaporowanym (słowo ewaporowany znaczy wypadek, w którym obywatel nagle znika i słuch po nim ginie, także żadne kroniki nie wspominają o nim więcej. Po prostu nie istnieje.). Wystarczy użyć słowa typu "Bóg", aby być skazanym za zdradę narodu.
[edytuj] Propaganda
Zmyślna propaganda umożliwia trzymanie obywateli w ryzach. Nie podaje się informacji negatywnych. Ma to poprawić moralność ludzi, ale w praktyce daje często odwrotny efekt. Propaguje się kult jednostki. Masowa cenzura umożliwia manipulowanie nawet historią. Głoszona jest abstynencja seksualna, gdyż wolność mogłaby obniżyć możliwości pracy obywateli. Liczne hasła propagandowe, publiczne egzekucje i nieustanna wojna wpływa na ponure życie.
[edytuj] Dwójmyślenie
Dwójmyślenie to nic innego jak próba oszukiwania samego siebie. Polega na jednoczesnym rozumieniu przeszłości (regulowanej przez Partię) i teraźniejszości.
[edytuj] Nowomowa
- Zobacz też: Słownik nowomowy
Nowomowa jest specjalnie utworzonym językiem w celach propagandowych. Ciągle ulega transformacji i zubożeniu. Zawiera minimalną liczbę przymiotników i skraca wyrazy niepotrzebne. Usuwa również te, które mogłyby być niepoprawne politycznie. Na przykład wyraz wolny w najnowszej nowomowie, można użyć tylko w zdaniach typu Pole jest wolne od chwastów. Czasownik i rzeczownik opiera się na tym samym formancie. Neologizm krewać powstał od słowa krew. Przymiotnik przeciwstawny tworzy się z przedrostkiem bez- np. bezdobry. Lepiej i najlepiej znaczy odpowiednio wtór- i naj- (nawet w przymiotnikach typu dobry). Intensywność oznacza się przedrostkami plus- i dwaplus-.
